Tijdens het derde verhalencafé van Zowell eten leden van de Rotary en het Leger des Heils samen in het 50/50 Workcenter. Het eerste contact lijkt wat ongemakkelijk, maar slaat aan onze tafel al snel om in gretigheid. Om elkaars verhalen te horen, écht contact te maken, te weten wat de ander beweegt. We komen erachter wie door welke passie wordt gedreven, maar ook hoe dicht de werelden soms bij elkaar kunnen liggen.

Wat vertwijfeld kom ik binnen in het 50/50 Workcenter van het Leger des Heils. De enigen die ik zie, zijn mannen in pak. Ben ik hier wel goed? Verhalenvertelster Hilke schiet me aan. Ja, ik ben hier goed. Ik ontspan en zie ineens een aantal netjes geklede vrouwen tussen de mannen in pak staan. Verrek, daar links staan ook nog mensen in ‘normale’ kleren. En dan valt mijn blik op de vrouw in een prachtige, bijna Middeleeuwse jurk, waarbij alle andere kledij in het niet valt.

Zij lijkt te stralen door alle aandacht die ze krijgt. De rest staat wat onwennig om zich heen te kijken. De deelnemers van het Leger staan aan de ene kant te praten, de leden van Rotary aan de andere kant. Af en toe werpen ze een blik naar de andere kant, maar verder komt er niets in beweging. ‘Nee, hoor, ze staan hier en daar ook door elkaar’, vertelt een Rotarylid als ik de observatie deel. Ineens realiseer ik me dat alleen van sommige deelnemers duidelijk is bij welke groep ze horen.

Het ongemak waarmee de ruimte gevuld lijkt te zijn, slaat aan onze tafel om in ongeduld. Een Rotarylid bij ons aan tafel ontdekt dat de personen die ze nog niet kent of bij de organisatie horen, of stagebegeleider zijn bij het Leger. Ze lijkt bijna verontwaardigd, want daar is ze toch niet voor gekomen. Ze wil een ontmoeting met die mens die ze normaal niet zou ontmoeten. Ze is dan ook blij dat een jongeman, deelnemer van het Leger, later aanschuift, gevraagd door de stagebegeleider. Hij kon niet weigeren, grapt hij, want ja, hij wil wel een goed cijfer.

DEMETER EN PERSEPHONE

De avond begon, voor deze ontmoetingen plaatsvonden, met een verhaal over Demeter en de liefde voor haar dochter Persephone, vertelt door verhalenvertelster Hilke. De passie van Demeter voor haar dochter zorgt ervoor dat de aarde bloeit en de natuur floreert. Dat is dan ook het thema van de avond: passie. En als we die passies aanstippen, zie ik dat mensen opbloeien. Het lijkt alsof ze opstijgen als ze spreken over hun kinderen. Over water. Over andere culturen. Het maakt niet uit of een verhaal komt van een deelnemer van de Rotary of het Leger: de verhalen worden verteld met vuur in de ogen en grootse handgebaren.

Het verhaal van Demeter is bekend bij mij, het staat wellicht te ver van me af om er echt enthousiast over te worden. Dat geldt niet voor een deelnemer van het Leger, hij werd door het verhaal gegrepen en geïnspireerd om een gedicht te schrijven voor zíjn dochter. Zij wordt zaterdag 18 jaar en viert haar oudejaarsavond bij hem. Dat is bijzonder voor hem, want hij heeft jarenlang geen of moeizaam contact gehad met haar. Of hij het gedicht mag voorlezen. Natuurlijk. Later deelt hij het zelfs met de hele zaal, waarna hij zichtbaar bewogen weer terugkeert naar zijn tafel.

‘Het weer kunnen voelen, echt en puur, daar schuilt mijn grootste passie in’, vertelt hij eerder. Hij heeft hard moeten werken om weer tot dit echte contact te komen, vertelt hij zonder schaamte, zo lijkt het. Het is eerder gretigheid die hem drijft om alles te delen met de twee Rotaryleden, een andere deelnemer van het Leger en mij. Hij is trots dat hij zijn dochter weer mag ontvangen, in zijn eigen huis. Ze neemt haar vriendinnen mee en later gaan ze de stad in. Dat vindt hij lastig, bekent hij, maar tegelijkertijd is hij trots. Op haar. En dat zij voor hem heeft gekozen om haar oudejaarsavond mee te vieren.

VAN DE DRUGS AF

De liefde voor de eigen kinderen, dat is wat zowel de voormalig dakloze bindt met een dame van de Rotary én een medewerker van het Leger met wie ik eerder om tafel zat. Als de vraag ‘wat was je dierbaarste moment’ op tafel komt, zegt de dame van de Rotary namelijk dat dat voor haar de geboorten van haar kinderen zijn geweest. Ze heeft er drie. Voor de medewerker van het Leger is dat ook het dierbaarste moment. Naast het concert van de Kelly Family, voor het eerst zonder haar ouders, overigens.

Voor de jongeman die later aanschoof, was het dierbaarste moment het moment dat hij van de drugs af was en naar de kerk ging. Daar heeft hij serieus maanden lang een trip van gehad, vertelt hij lachend. Daarvoor was hij twaalf jaar lang aan de drugs geweest, vertelt hij na wat aarzeling. Maar als die eerste bekentenis is gedaan, stromen de woorden uit zijn mond. Het Rotarylid dat met ongeduld op zijn verhaal leek te wachten, hangt aan zijn lippen. Hij vertelt dat hij sinds dat eerste moment terugvallen heeft gehad, maar dat het inmiddels weer goed gaat met hem. ‘Ik kwam bij de kerk via mijn broertje, met wie ik vroeger alles samen deed: drugs gebruiken, criminele dingen doen. Hij ging bij de kerk en het voelde alsof ik ‘m kwijt was.’

Het bleek alleen dat zijn broertje alleen maar ten goede veranderde door de kerk, dus besloot hij zelf ook maar eens langs te gaan. Hij bleef gaan en het heeft hem in positieve zin veranderd: ‘Ik gaf vroeger niet om mensen, nu wel.’ Ook vertrok hij regelmatig naar het buitenland om het evangelie te verkondigen. Zo stond hij eens te preken in Roemenië toen zijn oog viel op een man die heel verdrietig keek. Het bleek dat zijn vrouw in het ziekenhuis lag. ‘Ik besloot met hem mee te gaan om te bidden voor zijn vrouw. Pas toen ik daar in dat ziekenhuis was geweest, wist ik pas hoe goed we het hier hebben. Dat is een ervaring die mij nooit meer verlaat.’

ONSTILBAAR NIEUWSGIERIG

In aanraking met andere culturen, veranderen we. Dat blijkt ook uit andere verhalen die avond. Het is zelfs de passie van één van de Rotaryleden. Ze vertelt dat wil weten waarom mensen doen wat ze doen. Ze is onstilbaar nieuwsgierig en vindt het prachtig om echt te snappen waar mensen blij van worden. Eerder werkte ze bij grote hotels en daar begon die drang naar de ander leren kennen al. Nu verzorgt ze verandertrajecten bij zorginstanties en gemeenten, waarbij ze anderen ook écht contact laat maken.

Het is dan ook niet gek dat het Rotarylid juist deze avond is aangesloten. Dit verhalencafé is wat dat betreft ook een ontmoeting tussen twee culturen. Al staan de twee culturen soms dichterbij elkaar dan menigeen zich realiseert. Voor zowel een Rotarylid en de vader die eerder het gedicht voor zijn dochter schreef, was 2008 een jaar van ommekeer. Waar het Rotarylid alleen de bank vaarwel zei voor een rol als bestuurder bij de Waterschappen, verruilde de vader zijn baan als risicomanager voor de derde keer voor een plek in de afkickkliniek. ‘Mijn keuzes waren wat rücksichtsloser’, zegt de voormalig verslaafde.

Het is confronterend hoe snel het kan gaan: ‘In 2005 had ik nog een gezin, woonde ik in een groot huis en had ik een snelle auto. Drie jaar later zat ik bij de daklozenopvang’, vertelt de vader. ‘Vooral het feit dat ik met m’n portemonnee in m’n onderbroek moest slapen was echt confronterend.’ Pas toen hij voor die derde keer in de afkickkliniek zat, drong het tot hem door dat hij de lat altijd te hoog legde. ‘Ze zeiden tegen mij: leg de lat nou iets hoger, dan weet je zeker dat je er onderdoor kan lopen.’ Hij lacht.

AFGEKNAPT OP HEBZUCHT

Het Rotarylid dat bij de bank werkte, zag in 2008 pas hoe kapot het financiële systeem was: ‘Het werd goed zichtbaar dat alles alleen maar draaide om geld verdienen. Ik ben echt afgeknapt op de hebzucht. Ik vroeg mezelf af: waar zijn we mee bezig? We helpen de aarde naar de knoppen.’ Dat was voor hem het keerpunt om echt te gaan doen waar zijn hart ligt en dat is bij het water. Inmiddels zit hij in het dagelijkse bestuur van de Waterschappen. ‘Het is belangrijk dat we spreken over het gevaar van water. We kunnen er niet alleen van genieten, er schuilt ook een enorme kracht en gevaar in.’

De avond dendert voorbij. Het is opvallend hoezeer het verhaal van Demeter en de passie die ze had voor haar dochter Persephone, weerklonk in de ontmoeting tussen de Rotary en het Leger des Heils. Hoe passie sluimert, omhoog wordt getrokken uit de donkere krochten van het menselijk onderbewuste en uiteindelijk zegeviert. Aan het eind van de avond wil de vrouw die als allermooiste moment de geboorte van haar kinderen noemde, alle deelnemers bedanken voor de ‘gesprekken zonder drempels’. Sommige deelnemers struikelden in het begin misschien nog wat over los zand, maar van het ongemak waarmee de avond begon, lijkt niets meer over.

Anne van den Berg

Author Anne van den Berg

Anne van den Berg is geboren en getogen onder de rook van Utrecht, maar vertrok voor haar opleiding journalistiek naar Zwolle. Inmiddels tikt ze bijna tien jaar als import-blauwvinger aan. Ze is betrokken bij dit sociale en betere initiatief, omdat ze gelooft in het goede van de mens. Meer over haar werk vind je op: www.editoranne.nl

More posts by Anne van den Berg

Leave a Reply